WebiMed.net

Medische Informatie en Gezondheid

Geschiedenis van de Stethoscoop - Deel III

Jean-Nicolas Corvisart
Jean-Nicolas Corvisart

De Franse arts Jean-Nicolas Corvisart (1755-1821) vertaalde Auenbrugger’s boek ‘Inventum Novum’ van het Latijn naar het Frans, waarmee hij op slag beroemd werd. Hij voorzag de tekst van aantekeningen en toverde de monografie van 49 pagina’s om in een boek van vierhonderd pagina’s. Corvisart was een groot supporter van de door Auenbrugger als diagnostisch hulpmiddel beschreven borstpercussie, hij perfectioneerde de techniek en begon hem sterk te promoten. Om de test uit te voeren gebruikte hij het palmaire vlak van de gestrekte en gesloten vingers. De overtuiging van Corvissart was:

"Voor het begrijpen van organen zijn opvoeding en oefening voor artsen verplicht, om op die manier aan het bed van de patiënt geloofwaardig over te komen."

Voor Corvisart was de percussie de voornaamste methode om de natuur en de lokalisatie van verschillende ziekten te ontdekken.

In 1797 startte Corvisart met lesgeven aan het Collège de France, waar hij vooral gereputeerd was als expert in de cardiologie. In 1804 werd hij de lijfarts van Napoleon Bonaparte (1769-1821) en diens vrouw Josephine (1763-1814). Napoleon had zulk een grenzeloos vertrouwen in zijn arts dat hij poneerde:

"Ik geloof niet in geneeskunde, ik geloof in Corvisart."

In zoverre dat de kleine generaal Corvisart zelfs tot Ridder van het Erelegioen sloeg. Josephine van haar kant verlangde steeds meer naar de pillen die Corvisart haar voorschreef. Daarom gaf hij haar een placebo, in zilverpapier gewikkelde kogeltjes van witbrood. Corvisart stierf in 1821 in Courbevoie bij Parijs.


Antoine Laurent Bayle

Gaspard Laurent Bayle (1774-1816), die bij Corvissart gestudeerd had, begon in 1805 als arts in het Parijse l’Hôpital de la Charité. Ook Bayle gebruikte enkel zijn oor om naar het hart van zijn patiënten te luisteren. Hij is bekend om zijn uitgebreid werk over pathologische anatomie en om zijn bijdragen in het onderzoek naar kanker en tuberculose. Als resultaat van negenhonderd post-mortem onderzoeken beschreef hij zes verschillende types tuberculose, die hij ulcereuze ftisis (= tering of tuberculose) noemde, calculeuze ftisis, cancerogene ftisis, tuberculaire ftisis, glandulaire ftisis en ftisis met melanosis. Zijn meest gekende werk was 'Recherches sur la phthisie pulmonaire' (Onderzoek van pulmonale tuberculose) uit 1810. Hij beschreef ook een behandeling voor kanker, die in 1833 door zijn neef Antoine Laurent Bayle (1799-1858) postuum gepubliceerd werd.

 

De Franse arts René-Théophile-Hyacinthe Laennec (1781-1826) werd in het Bretoense Quimper geboren en verloor zijn moeder op 5-jarige leeftijd aan long-TBC. Hij werd opgevoed door zijn oom Guillaume Francois Laennec (1748-1822), een professor geneeskunde aan de Université de Nantes, die voor een goede basisopleiding zorgde en op 19-jarige leeftijd startte Laennec de studie Geneeskunde. In 1804 studeerde hij af aan het Parijse l’Hôpital de la Charité, waar hij les kreeg van Jean-Nicolas Corvisart (1755-1821) en diens assistent Gaspard Laurent Bayle (1774-1816). Laennec sprak echter minachtend over zijn leermeester. In 1802 schreef hij in een brief aan zijn vader:

"Ik ken enkel een mijnheer Corvisart die te lui is om een boek te schrijven, hoewel hij de coryfee van de praktische geneeskunde is; die geen patiënten wil zien omdat ze hem vervelen; die het mij kwalijk neemt als ik hem over bepaalde zaken wil spreken; die een brief niet opent of hem in het vuur werpt als men hem met zulke dingen zou storen. Zijn karakter bevalt me zo weinig dat ik angstig tracht om hem beter te leren kennen."

René Théophile Hyacinthe Laënnec
René Théophile Hyacinthe Laënnec

Door de dood van zijn moeder trok vooral de tuberculose zijn volle aandacht en percussie met palpatie was één van favoriete diagnosemethoden. Van zijn vriend en voormalig leraar Gaspard Laurent Bayle (1774-1816) leerde hij de directe auscultatie kennen waarbij de arts zijn oor op de borst van de patiënt legde om naar de geluiden uit de thorax te luisteren.

Laennec
In het Parijse Hôpital Necker onderzoekt Laennec een tuberculose patiënt via 'indirecte' auscultatie. In zijn linkerhand houdt hij de stethoscoop die hij voor 'directe' auscultatie gebruikte.

Het verhaal van de directe auscultatie is breed bekend. Tijdens een koude ochtend in september 1816, verliet Laennec l’Hôpital Necker en was hij op weg om iemand met hartproblemen te onderzoeken. Hij kruiste het binnenhof van het Louvre waar kinderen speelden. Eén van hen kraste met een naald aan het eind van een boomstam, zijn vriendje aan het andere eind van de boomstam hoorde het versterkte geluid. Het voorval werd even later een inspiratieflits voor Laennec.

Laennec

De uitvinding van de stethoscoop was puur toeval. Laennec moest Marie-Melanie Basset onderzoeken, die alle tekenen van een hartziekte vertoonde. Sommigen willen dat Marie-Melanie een 40-jarige, goed geproportioneerde dame was, anderen houden het dan weer op een mollig, weinig hygiënisch meisje, dat niet zo frisjes rook. Hoe dan ook, Laennec zat verveeld met het feit dat hij zijn oor op haar borst moest leggen. Hij herinnerde zich de truc van de twee jongens. Geluid beweegt zich namelijk voort in driedimensionale figuren en dus rolde hij 24 bladen papier op, plaatste één uiteinde op de borst van de dame en het ander in zijn oor. Hij was verrukt dat de geluiden niet alleen via het papier werden overgebracht, maar ook dat ze luid en helder waren. In maart 1817 publiceerde hij dit voorval : 

“Ik rolde een hoop papiervellen op tot een soort cilinder en plaatste één uiteinde op de hartstreek en het andere op mijn oor, en was niet weinig verbaasd en blij dat ik door mijn vondst de actie van het hart duidelijker en klaarder kon waarnemen dan ik ooit had kunnen doen door mijn oor rechtstreeks op de borst te plaatsen."

Laennec was ook een bedreven houtdraaier, in zijn huis installeerde hij een machine voor houtbewerking en stockeerde hij verschillende houtsoorten. De eerste stethoscoop was eigenlijk een houten buis bedoeld voor één oor. Het toestel geleek heel erg op een oortrompet, die heel veel bij hoorproblemen gebruikt werd. Laennec noemde zijn eerste toestel 'Le Cylindre' (= de cilinder), omdat hij dacht dat het onnodig was om zulk een fundamenteel instrument een naam te geven. Hij kreeg echter medelijden met de verschillende namen die zijn collega’s aan zijn uitvinding gaven en besloot dat het 'Stethoscoop' moest zijn, als er dan toch een naam moest gegeven worden.

Het prototype van de stehoscoop van Laennec

Het prototype van de stehoscoop van Laennec

Laennec startte experimenten met verschillende vormen van het instrument. In 1819 kwam hij tenslotte uit op een hol uit zacht hout gemaakt instrument van 3.5 cm diameter en 25cm lengte. Het bestond uit drie stukken die in elkaar geschroefd werden, waardoor je het in je binnenzak kon meenemen. Bovendien kon je het toestel langer of korter maken afhankelijk van het aantal gebruikte segmenten. Met zijn nieuwe stethoscoop onderzocht hij de hart- en longgeluiden en in 1819 publiceerde hij de resultaten in zijn verhandeling over directe auscultatie. Een turf van 928 pagina’s, die de wereld van de Geneeskunde op zijn kop zette. In dat boek toonde hij de design van zijn stethoscoop en gaf hij richtlijnen over de bouw van een geschikte stethoscoop. Hij bevestigde zijn diagnoses met onderzoek op lijken. Na dit enorme succes maakte hij nieuwe modellen uit hout.

Het prototype van de stehoscoop van Laennec

Laennec schonk heel wat van zijn stethoscopen aan collega’s, maar verkocht er ook samen met zijn boek. Hij was de eerste die de auscultatorische tekenen omschreef, zoals die in de huidige Geneeskunde nog altijd gebruikt worden: 'bruit,' 'rales,' bronchophony,' en 'egophony.' Hij was ook zeer bekend voor zijn werk over cirrose, waarnaar nog altijd gerefereerd wordt als 'Laennec's cirrhosis'.

De tweede editie van zijn werk werd in 1826 gepubliceerd, net nadat Laennec overleden was aan tuberculose, de ziekte waaraan hij met de hulp van zijn stethoscoop heel wat uren gespendeerd had.

extad/saturatiemeter.com

Bereken Je BMI

Geef je lengte en gewicht:
cm
kg